بررسی روند قیمت معاملات برق سبز در بورس انرژی از سال ۱۴۰۲ تا تیرماه ۱۴۰۵

بازار برق سبز در بورس انرژی ایران طی سه سال گذشته تغییرات قابل‌توجهی را تجربه کرده است. بررسی داده‌های معاملات از خرداد ۱۴۰۲ تا ۲۱ تیر ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که قیمت برق تولیدشده از نیروگاه‌های تجدیدپذیر، به‌ویژه نیروگاه‌های خورشیدی، علاوه بر رشد سالانه، در ماه‌های مختلف هر سال نیز نوسان زیادی داشته است.

در این گزارش، قیمت‌ها بر حسب «ریال به ازای هر کیلووات‌ساعت» بیان شده‌اند. برای محاسبه متوسط قیمت هر ماه و هر سال، از میانگین موزون استفاده شده است؛ به این معنا که معاملات بزرگ‌تر تأثیر بیشتری بر میانگین نهایی دارند. بنابراین، اعداد ارائه‌شده نسبت به یک میانگین ساده، نمای واقعی‌تری از درآمد فروش برق سبز در بازار نشان می‌دهند.

خلاصه وضعیت سالانه بازار برق سبز

در سال ۱۴۰۲، اطلاعات معاملات از ابتدای خردادماه در دسترس است. میانگین موزون قیمت فروش برق سبز در این دوره حدود ۲۴ هزار ریال به ازای هر کیلووات‌ساعت بود. کمترین قیمت ثبت‌شده در معاملات این سال ۱۰ هزار ریال و بیشترین قیمت ۳۸ هزار ریال بود.

در سال ۱۴۰۳، میانگین موزون قیمت به حدود ۳۹ هزار ریال رسید. به این ترتیب، متوسط قیمت برق سبز نسبت به دوره ثبت‌شده سال ۱۴۰۲ حدود ۶۲ درصد افزایش یافت. حداقل قیمت در سال ۱۴۰۳ برابر با ۲۷ هزار ریال و حداکثر قیمت حدود ۷۱ هزار و ۲۰۰ ریال بود.

در سال ۱۴۰۴، رشد قیمت‌ها ادامه پیدا کرد و میانگین موزون سالانه به حدود ۵۶ هزار و ۹۰۰ ریال رسید. این رقم نسبت به سال ۱۴۰۳ حدود ۴۶ درصد بیشتر بود. دامنه قیمت معاملات در این سال از ۳۵ هزار تا ۹۰ هزار ریال به ازای هر کیلووات‌ساعت تغییر کرد.

در چهار ماه نخست سال ۱۴۰۵، میانگین موزون قیمت معاملات به حدود ۸۹ هزار و ۹۰۰ ریال رسید. این عدد تقریباً ۵۸ درصد بالاتر از متوسط سال ۱۴۰۴ است؛ البته باید توجه داشت که اطلاعات سال ۱۴۰۵ فقط تا ۲۱ تیرماه را پوشش می‌دهد و شامل کل سال نیست. کمترین قیمت ثبت‌شده در این دوره ۳۷ هزار ریال و بیشترین قیمت ۲۱۰ هزار ریال بوده است.

این اعداد نشان می‌دهند که بازار برق سبز در مجموع وارد یک روند صعودی شده است. با وجود افت‌وخیزهای فصلی، قیمت متوسط سالانه در هر دوره نسبت به دوره قبل افزایش پیدا کرده است.

وضعیت ماهانه معاملات در سال ۱۴۰۲

در نخستین ماه‌های شکل‌گیری بازار، قیمت‌ها نوسان زیادی داشتند. میانگین موزون قیمت در خرداد ۱۴۰۲ حدود ۲۱ هزار و ۷۰۰ ریال بود و در تیرماه به حدود ۳۴ هزار و ۵۰۰ ریال رسید. تیرماه بالاترین میانگین ماهانه این سال را به خود اختصاص داد.

پس از آن، متوسط قیمت در مرداد به حدود ۲۷ هزار ریال کاهش یافت و در شهریور و مهر به‌ترتیب به حدود ۱۳ هزار و ۷۰۰ و ۱۲ هزار و ۷۰۰ ریال رسید. مهر ۱۴۰۲ با میانگین حدود ۱۲ هزار و ۷۰۰ ریال، ارزان‌ترین ماه کل دوره بررسی‌شده بوده است.

از آبان‌ماه روند قیمت‌ها دوباره صعودی شد. متوسط قیمت از حدود ۱۶ هزار و ۹۰۰ ریال در آبان به ۲۱ هزار و ۱۰۰ ریال در آذر، ۲۳ هزار ریال در دی، ۲۴ هزار و ۸۰۰ ریال در بهمن و حدود ۲۷ هزار و ۷۰۰ ریال در اسفند رسید.

بنابراین، سال ۱۴۰۲ را می‌توان دوره آغاز و تثبیت اولیه بازار دانست؛ دوره‌ای که در آن قیمت‌ها هنوز به یک سطح پایدار نرسیده بودند و دامنه نوسان ماهانه نسبتاً بالا بود.

وضعیت ماهانه معاملات در سال ۱۴۰۳

سال ۱۴۰۳ با میانگین حدود ۳۰ هزار و ۳۰۰ ریال در فروردین آغاز شد. قیمت در اردیبهشت به حدود ۳۶ هزار و ۶۰۰ ریال افزایش یافت و سپس در خرداد و تیر جهش قابل‌توجهی را تجربه کرد.

میانگین موزون قیمت در خرداد حدود ۵۷ هزار و ۴۰۰ ریال و در تیر حدود ۵۹ هزار و ۷۰۰ ریال بود. تیرماه بالاترین میانگین ماهانه سال ۱۴۰۳ را ثبت کرد.

در مرداد متوسط قیمت به حدود ۴۹ هزار و ۱۰۰ ریال کاهش یافت. در شهریور و مهر نیز میانگین قیمت به محدوده ۲۹ تا ۳۰ هزار ریال برگشت. از آبان تا پایان سال، بازار عمدتاً در محدوده ۳۲ تا ۳۷ هزار ریال قرار داشت.

میانگین قیمت در آبان حدود ۳۲ هزار و ۸۰۰ ریال، در آذر ۳۴ هزار ریال، در دی ۳۷ هزار و ۳۰۰ ریال، در بهمن ۳۵ هزار و ۴۰۰ ریال و در اسفند حدود ۳۵ هزار و ۲۰۰ ریال بود.

داده‌های سال ۱۴۰۳ نشان می‌دهد که قیمت برق سبز در ماه‌های ابتدایی تابستان رشد شدیدی داشته، اما در نیمه دوم سال در سطح پایین‌تری تثبیت شده است.

وضعیت ماهانه معاملات در سال ۱۴۰۴

در فروردین ۱۴۰۴، میانگین موزون قیمت حدود ۴۵ هزار و ۸۰۰ ریال بود. در اردیبهشت این رقم به ۶۳ هزار و ۵۰۰ ریال افزایش یافت و در خرداد به حدود ۷۲ هزار و ۳۰۰ ریال رسید. خرداد ۱۴۰۴ بالاترین میانگین ماهانه این سال را ثبت کرده است.

در تیر و مرداد نیز بازار در سطح بالایی باقی ماند و میانگین قیمت به‌ترتیب حدود ۶۹ هزار و ۶۰۰ و ۷۰ هزار و ۷۰۰ ریال بود. از شهریورماه روند قیمت‌ها نزولی شد و متوسط قیمت به حدود ۵۹ هزار و ۴۰۰ ریال رسید.

در مهر، آبان و آذر متوسط قیمت در محدوده ۵۰ تا ۵۲ هزار ریال قرار گرفت. میانگین قیمت در دی‌ماه حدود ۵۴ هزار و ۵۰۰ ریال و در بهمن حدود ۵۲ هزار و ۵۰۰ ریال بود. در اسفند متوسط قیمت به حدود ۴۰ هزار و ۷۰۰ ریال کاهش یافت که کمترین میانگین ماهانه سال ۱۴۰۴ محسوب می‌شود.

در مجموع، سال ۱۴۰۴ با رشد شدید قیمت در فصل بهار و ابتدای تابستان آغاز شد، اما در نیمه دوم سال بازار وارد روند تعدیل قیمت شد.

جهش قیمت در چهار ماه نخست سال ۱۴۰۵

در فروردین ۱۴۰۵، میانگین موزون قیمت معاملات حدود ۴۴ هزار و ۹۰۰ ریال بود؛ رقمی که تفاوت زیادی با قیمت‌های پایان سال ۱۴۰۴ نداشت. اما از اردیبهشت‌ماه روند بازار به‌سرعت تغییر کرد.

متوسط قیمت در اردیبهشت به حدود ۷۵ هزار و ۴۰۰ ریال رسید. در خرداد این رقم به حدود ۸۹ هزار و ۹۰۰ ریال افزایش یافت و در ۲۱ روز نخست تیرماه، میانگین موزون قیمت به حدود ۱۳۶ هزار و ۶۰۰ ریال رسید.

بنابراین، میانگین قیمت تیرماه ۱۴۰۵ تا تاریخ ۲۱ تیر، بیش از سه برابر فروردین همان سال بوده است. در این ماه، کف قیمت معاملات حدود ۹۲ هزار و ۱۰۰ ریال و سقف قیمت ۲۱۰ هزار ریال بوده که بالاترین قیمت ثبت‌شده در کل داده‌های مورد بررسی است.

باید توجه داشت که آمار تیرماه کامل نیست و ممکن است با ادامه معاملات تا پایان ماه تغییر کند. بااین‌حال، داده‌های موجود از افزایش جدی تقاضا و رشد سطح عمومی قیمت برق سبز در ابتدای تابستان ۱۴۰۵ حکایت دارد.

جمع‌بندی؛ بازار برق سبز چه مسیری را طی کرده است؟

بررسی معاملات نشان می‌دهد که میانگین موزون قیمت برق سبز از حدود ۲۴ هزار ریال در دوره ثبت‌شده سال ۱۴۰۲ به حدود ۳۹ هزار ریال در سال ۱۴۰۳ و حدود ۵۷ هزار ریال در سال ۱۴۰۴ رسیده است. در چهار ماه نخست ۱۴۰۵ نیز این عدد به حدود ۹۰ هزار ریال افزایش یافته است.

کمترین میانگین ماهانه دوره بررسی‌شده مربوط به مهر ۱۴۰۲ با حدود ۱۲ هزار و ۷۰۰ ریال و بیشترین میانگین ماهانه مربوط به تیر ۱۴۰۵ تا روز بیست‌ویکم، با حدود ۱۳۶ هزار و ۶۰۰ ریال بوده است.

با وجود نوسان‌های ماهانه، جهت کلی بازار صعودی است. افزایش قیمت‌ها در ماه‌های گرم‌تر، به‌خصوص در خرداد و تیر، در بیشتر سال‌ها قابل مشاهده است؛ هرچند شدت و زمان این افزایش در سال‌های مختلف یکسان نبوده است.

برای سرمایه‌گذاران نیروگاه‌های خورشیدی، این روند به معنای افزایش بالقوه درآمد فروش برق است؛ اما تصمیم‌گیری مالی نباید فقط بر مبنای بالاترین قیمت‌های ثبت‌شده انجام شود. قیمت‌های ماهانه ممکن است تحت تأثیر عرضه و تقاضا، میزان مصرف شبکه، شرایط قراردادها، زمان تحویل برق و مقررات بازار تغییر کنند.

بنابراین، برای تهیه طرح توجیهی نیروگاه خورشیدی، استفاده از میانگین‌های محافظه‌کارانه سالانه و سناریوهای مختلف قیمت، منطقی‌تر از درنظرگرفتن قیمت‌های مقطعی و رکوردی است. داده‌های فعلی نشان می‌دهد که بازار برق سبز ظرفیت درآمدی قابل‌توجهی پیدا کرده، اما همچنان بازاری با نوسان محسوس است.