بازار برق فرانسه در سال ۲۰۲۶ به رکورد تازه‌ای رسیده است: حدود ۸۰۰ ساعت از سال با قیمت عمده‌فروشی صفر یا منفی سپری شده؛ در حالی که در همان بازار، قیمت برق در ساعات دیگر به سطوح بسیار بالاتری می‌رسد. این فاصله فزاینده میان ساعات ارزان و گران، شرایط اقتصادی جذاب‌تری برای سیستمهای ذخیره‌سازی انرژی باتری ایجاد کرده است.
موضوع فقط افزایش تعداد ساعات با قیمت منفی نیست. آنچه بازار برق فرانسه را در سال ۲۰۲۶ برای BESS جذاب‌تر کرده، افزایش شدید اختلاف قیمت برق در طول یک شبانه‌روز است.
براساس داده‌های منتشرشده توسط Storio Energy، متوسط فاصله میان پایین‌ترین و بالاترین قیمت روزانه در بازار Spot فرانسه به حدود ۲۱۴ یورو به ازای هر مگاوات‌ساعت رسیده؛ سطحی که از زمان بحران انرژی ۲۰۲۲ مشاهده نشده بود.
در یک روز معمولی، میانگین قیمت در ساعات ارزان به حدود ۳۲ یورو/MWh می‌رسد، در حالی که میانگین ساعات گران تا حدود ۲۴۷ یورو/MWh افزایش پیدا می‌کند. این فاصله دقیقاً همان فضایی است که باتری می‌تواند در آن ارزش اقتصادی ایجاد کند.
۸۰۰ ساعت برق صفر یا منفی؛ یک رکورد جدید
فرانسه از ابتدای سال ۲۰۲۶ تاکنون حدود ۸۰۰ ساعت قیمت صفر یا منفی را تجربه کرده است؛ بالاترین سطح ثبت‌شده برای این بازار.
روند افزایش قیمت‌های منفی البته از چند سال قبل آغاز شده بود. بر اساس آمار رسمی اپراتور شبکه انتقال فرانسه، RTE، بازار برق این کشور در سال ۲۰۲۵ حدود ۵۱۳ ساعت قیمت منفی داشت. این رقم در سال‌های قبل نیز به‌تدریج افزایش یافته بود و RTE توسعه تولید تجدیدپذیر، به‌ویژه در ساعات کم‌مصرف، را یکی از عوامل مهم این روند می‌داند.
اما آمار ۲۰۲۶ یک تفاوت مهم دارد: بازار فرانسه اکنون همزمان با ساعات بسیار ارزان یا منفی، دوره‌هایی با قیمت نسبتاً بالا را نیز تجربه می‌کند. در نتیجه، Volatility یا نوسان قیمت افزایش یافته است؛ و برای BESS، همین نوسان می‌تواند مهم‌تر از منفی‌شدن قیمت به‌تنهایی باشد.
نقش یک BESS دو مگاوات‌ساعتی در این بازار
یکی از جذاب‌ترین بخش‌های گزارش، عملکرد واقعی یک سیستم ذخیره‌سازی نمونه در ماه سپتامبر است.
طبق تحلیل Storio Energy، یک BESS با مشخصات: ۱ مگاوات توان / ۲ مگاوات‌ساعت ظرفیت در ماه سپتامبر برق را به‌طور متوسط با قیمت حدود: ۷۳ یورو به ازای هر مگاوات‌ساعت خرید و ذخیره کرده و در زمان‌های مناسب با متوسط قیمت حدود: ۲۳۲ یورو به ازای هر مگاوات‌ساعت دوباره به بازار فروخته است.
این باتری به‌طور متوسط حدود ۱.۵ سیکل در روز انجام داده است. نتیجه قابل‌توجه بود: درآمد Spot Market این سیستم در سپتامبر ۲۰۲۶ نسبت به سپتامبر سال قبل حدود ۱۳۵ درصد افزایش پیدا کرد. درآمد تجمعی آن از ابتدای سال نیز طبق گزارش Storio حدود ۵۰ درصد بیشتر از سال ۲۰۲۵ و بیش از دو برابر سطح ۲۰۲۴ بوده است.
این اعداد یک نمونه عملی از چیزی هستند که در صنعت ذخیره‌سازی با عنوان Energy Arbitrage شناخته می‌شود: خرید یا ذخیره برق در ساعات ارزان و فروش آن در ساعات گران‌تر.
نکته مهم: BESS از «قیمت منفی» درآمد نمی‌سازد؛ از اختلاف قیمت درآمد می‌سازد
این تفاوت مهم است. وجود برق با قیمت منفی برای باتری جذاب است، اما برای اقتصادی‌شدن Energy Arbitrage کافی نیست. آنچه اهمیت بیشتری دارد، فاصله میان قیمت زمان شارژ و قیمت زمان دشارژ است.
اگر باتری برق را تقریباً رایگان دریافت کند اما چند ساعت بعد نیز قیمت بازار پایین باقی بماند، فرصت درآمدی محدودی وجود خواهد داشت.
اما در بازاری مانند فرانسه در سال ۲۰۲۶، ممکن است قیمت در ساعات دارای تولید مازاد بسیار پایین باشد و چند ساعت بعد، با افزایش تقاضا و کاهش تولید خورشیدی، به‌شدت افزایش پیدا کند.
همین اختلاف قیمت است که ارزش انعطاف‌پذیری BESS را بالا می‌برد. در نمونه Storio، اختلاف میان متوسط قیمت شارژ و دشارژ حدود: ۱۵۹ یورو/MWh بوده است؛ البته این عدد به معنی سود خالص پروژه نیست، زیرا هزینه سرمایه‌گذاری، تلفات انرژی، استهلاک باتری، هزینه عملیات و سایر هزینه‌های بازار نیز باید در مدل اقتصادی لحاظ شوند.
علت نوسان قیمت‌های فرانسه در سال ۲۰۲۶
وضعیت امسال نتیجه یک عامل واحد نیست. از یک طرف، تولید بالای انرژی تجدیدپذیر در برخی ساعات می‌تواند عرضه برق را از تقاضا بیشتر کند و قیمت را به صفر یا حتی محدوده منفی برساند. از طرف دیگر، فرانسه در بخش‌هایی از سال با کاهش تولید برخی منابع قابل‌کنترل روبه‌رو بوده است.
طبق گزارش منتشرشده، در مقایسه با سپتامبر ۲۰۲۵: ظرفیت در دسترس نیروگاه‌های هسته‌ای حدود ۳.۷ گیگاوات کمتر بوده، تولید بادی حدود ۲.۳ گیگاوات کاهش داشته، و تولید برق‌آبی نیز حدود ۱.۵ گیگاوات کمتر بوده است. در مقابل، تولید خورشیدی حدود ۱.۸ گیگاوات و تولید نیروگاه‌های گازی حدود ۱ گیگاوات افزایش یافته است.
ترکیب این عوامل بازاری ایجاد کرده که در آن ممکن است برق در یک بخش از روز بسیار ارزان و چند ساعت بعد بسیار گران باشد. برای یک سیستم ذخیره‌سازی، این دقیقاً همان چیزی است که انعطاف‌پذیری را ارزشمند می‌کند.
خورشیدی بخشی از مسئله است؛ BESS بخشی از راه‌حل
قیمت منفی الزاماً نشانه «ارزان بودن دائمی برق» یا وجود مشکل در انرژی تجدیدپذیر نیست. بیشتر نشان می‌دهد که زمان تولید و زمان مصرف با یکدیگر هماهنگ نیستند. برای مثال، نیروگاه‌های خورشیدی می‌توانند در ظهر مقدار زیادی برق تولید کنند، در حالی که پیک مصرف و قیمت ممکن است چند ساعت بعد و هنگام عصر رخ دهد.
بدون ذخیره‌سازی، انتقال این انرژی در زمان امکان‌پذیر نیست. BESS این قابلیت را اضافه می‌کند:
تولید در ظهر → ذخیره → مصرف یا فروش در عصر
اپراتور شبکه فرانسه نیز توسعه ذخیره‌سازی و انعطاف‌پذیری مصرف را از ابزارهای اصلی مدیریت دوره‌های تولید مازاد و قیمت منفی معرفی کرده است.بنابراین با افزایش سهم منابع تجدیدپذیر، ارزش باتری فقط در ذخیره چند مگاوات‌ساعت انرژی خلاصه نمی‌شود؛ توانایی انتقال انرژی از زمان کم‌ارزش به زمان پرارزش نیز اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
افزایش BESS و ایجاد تغییر در بازار
یک نکته مهم دیگر وجود دارد. اگر تعداد بسیار زیادی باتری وارد بازار شوند، همه آنها تلاش خواهند کرد در ساعات ارزان شارژ و در ساعات گران تخلیه شوند.
نتیجه چه خواهد بود؟
شارژ همزمان باتری‌ها در ساعات کم‌قیمت، تقاضا را افزایش داده و می‌تواند قیمت‌های بسیار پایین را بالا ببرد.
دشارژ باتری‌ها در ساعات گران نیز عرضه را افزایش داده و می‌تواند قیمت‌های اوج را کاهش دهد. در نتیجه، خود BESS به‌تدریج اختلاف قیمت را کمتر می‌کند.
این موضوع در یک تحلیل جداگانه از Fraunhofer ISE نیز دیده می‌شود. این مؤسسه شبیه‌سازی کرده که اضافه‌شدن ۲۰ گیگاوات باتری دوساعته به بازار آلمان می‌توانست اختلاف قیمت میان گران‌ترین و ارزان‌ترین بازه روز را در داده‌های ۲۰۲۵ حدود ۶۰ درصد کاهش دهد.
یعنی باتری از نوسان قیمت درآمد کسب می‌کند، اما با توسعه گسترده خود می‌تواند همان نوسان را نیز کاهش دهد. این یکی از ویژگی‌های مهم بازار آینده BESS است.
پیام این رکورد فرانسه برای بازار ذخیره‌سازی انرژی
خبر ۸۰۰ ساعت قیمت صفر یا منفی در فرانسه در نگاه اول ممکن است فقط یک رکورد عجیب در بازار برق به نظر برسد. اما بخش مهم‌تر خبر، چیزی است که در فاصله میان این ساعات و ساعات گران اتفاق می‌افتد.
بازاری که در یک روز برق بسیار ارزان و چند ساعت بعد برق بسیار گران دارد، به انعطاف‌پذیری نیاز دارد. این انعطاف‌پذیری می‌تواند از منابع مختلف تأمین شود: مدیریت مصرف، خودروهای برقی، تولید قابل‌کنترل و سیستمهای ذخیره‌سازی.
اما BESS یک مزیت مهم دارد: می‌تواند همزمان یک مصرف‌کننده قابل‌کنترل در زمان مازاد برق و یک منبع تولید قابل‌کنترل در زمان کمبود باشد.
به همین دلیل، رکورد جدید فرانسه را می‌توان نشانه دیگری از تغییر نقش باتری در شبکه‌های با سهم بالای انرژی تجدیدپذیر دانست. هرچه فاصله میان زمان تولید برق و زمان نیاز به آن بیشتر شود، ارزش انتقال انرژی در زمان نیز افزایش پیدا می‌کند. و این دقیقاً کاری است که BESS انجام می‌دهد.
منابع: