قیمت منفی برق

در بخش‌هایی از آلمان و استرالیا، اتفاق شگفت‌انگیزی هر روز بیشتر و بیشتر می‌افتد: به خانوارها برق رایگان ارائه می‌شود..

این اتفاق در ساعاتی از روز رخ می‌دهد که سطح بالایی از انرژی از طریق انرژی خورشیدی یا بادی تولید می‌شود. این امر به این دلیل است که گاهی اوقات برق بیشتری نسبت به نیاز مردم تولید می‌شود. تنها مقدار محدودی از فضای ذخیره‌سازی در دسترس است و بیشتر آن باید فوراً برای پایدار نگه داشتن سیستم استفاده شود.

با گسترش استفاده از انرژی بادی و خورشیدی در کشورها، این دوره‌هایی که مردم برای انرژی مورد نیاز برای روشن کردن ماشین لباسشویی یا کتری خود هزینه‌ای دریافت نمی‌کنند، بیشتر اتفاق می‌افتد. هنگامی که عرضه بیش از تقاضا باشد، قیمت برق می‌تواند به شدت کاهش یابد و گاهی اوقات به زیر صفر برسد. قیمت منفی برق به این معنی است که تولیدکنندگان به مصرف‌کنندگان برای استفاده از برق اضافی پول می‌دهند و این اتفاق در برخی از کشورهای اروپایی مانند آلمان و اسپانیا آغاز شده است. تنها در سال 2024، بازارهای برق اروپا بیش از 1000 ساعت قیمت منفی را ثبت کردند.

انرژی‌های تجدیدپذیر در سال‌های اخیر به سرعت رشد کرده‌اند. انرژی خورشیدی عامل اصلی این رشد است.آژانس بین‌المللی انرژی انتظار دارد ظرفیت انرژی خورشیدی تا سال ۲۰۳۰ بیش از دو برابر شود و تقریباً ۸۰٪ از برق جدید جهان را تشکیل دهد. همچنین انتظار می‌رود انرژی‌های تجدیدپذیر تا سال ۲۰۳۰ بیش از ۹۰٪ از تقاضای جهانی برق را تأمین کنند.

داده‌های اخیر اندیشکده انرژی امبر نشان می‌دهد که این تغییر چقدر سریع در حال وقوع است. در سال ۲۰۲۵، تولید برق کم‌کربن جهانی حدود ۸۸۷ تراوات ساعت افزایش یافت که کمی بیشتر از افزایش تقاضا است. انرژی خورشیدی حدود ۷۵٪ از این رشد را به خود اختصاص داد، در حالی که انرژی خورشیدی و بادی تقریباً تمام آن را با هم پوشش دادند.

پرداخت هزینه به مصرف‌کنندگان برای استفاده از انرژی

در استرالیا، این امر عمدتاً توسط پنل‌های خورشیدی پشت بام انجام می‌شود که مقادیر زیادی برق را در اواسط روز که تقاضای خانوار کم است، تولید می‌کنند. در آلمان، تولید باد و خورشید قوی، به ویژه در آخر هفته‌ها، می‌تواند مازاد مشابهی ایجاد کند. این شرایط اکنون به اندازه کافی مکرر اتفاق می‌افتد که بر قیمت برق تأثیر بگذارد.

این روند در حال گسترش است. در استرالیای جنوبی، قیمت‌های منفی برق حدود یک چهارم برق عمده فروشی را در سال‌های 2023 و 2024 تشکیل می‌داد. در کالیفرنیا، سهم ساعات با قیمت منفی از حدود 4٪ در سال 2023 به 15٪ در سال 2024 افزایش یافت. در سراسر اروپا، کشورهایی مانند فنلاند، سوئد، بریتانیا و آلمان همگی شروع به مشاهده الگوهای مشابهی کرده‌اند، اگرچه بریتانیا در مقایسه با سایر کشورهای اروپایی، کمترین سطح ساعات با قیمت منفی را مشاهده می‌کند.

داده‌های سال 2025 نشان می‌دهد که این روند ادامه دارد. قیمت‌های منفی برق رایج‌تر می‌شوند و در کشورهایی مانند فرانسه، آلمان و اسپانیا به حدود 6٪ از ساعات می‌رسند. در اسپانیا، این میزان در سال ۲۰۲۵، در مقایسه با سال ۲۰۲۴، دو برابر شد. در فرانسه، این میزان تقریباً به نصف افزایش یافت، در حالی که آلمان و هلند شاهد افزایش حدود یک چهارم بودند.

این الگوها به یک مسئله عمیق‌تر اشاره دارند: سیستم‌های برق هنوز به اندازه کافی انعطاف‌پذیر نیستند که به تغییرات سریع در عرضه پاسخ دهند، بنابراین برای مقابله با آن باید انرژی را واگذار کنند.

شواهدی از استرالیا نشان می‌دهد که چگونه این روند در حال تغییر است. قیمت‌های منفی برق اکنون در اواسط روز، زمانی که تولید انرژی خورشیدی در بالاترین حد خود است، رایج است و قیمت‌ها به طور متوسط ​​حدود دو تا سه ساعت در روز به صفر یا کمتر کاهش می‌یابند. در عین حال، افزایش شدید قیمت‌ها کمتر اتفاق می‌افتد.

قیمت‌های منفی در بازارهای عمده‌فروشی رخ می‌دهد، جایی که قیمت‌ها مرتباً تغییر می‌کنند و گاهی اوقات وقتی تولید از تقاضا بیشتر می‌شود، می‌توانند به زیر صفر برسند. با این حال، صورتحساب‌های خانگی بر اساس قیمت‌های خرده‌فروشی است که شامل هزینه‌های شبکه و مالیات می‌شود، به این معنی که بسیاری از مصرف‌کنندگان این نوسانات را مستقیماً نمی‌بینند. اما برای کسانی که تعرفه‌های انعطاف‌پذیر دارند، برق می‌تواند در این دوره‌ها ارزان‌تر یا "رایگان" شود و در برخی موارد، این قیمت‌های پایین‌تر ممکن است در کاهش هزینه‌های واحد یا اعتبارهای کوچک صورتحساب منعکس شود.

با این حال، همه به طور یکسان سود نخواهند برد. خانوارهایی که باتری یا سیستم‌های هوشمند دارند، در موقعیت بهتری برای بهره‌گیری از این روند قرار دارند، زیرا می‌توانند انرژی را برای استفاده در ساعات بعدی روز، به ویژه عصرها که معمولاً بیشترین میزان مصرف را دارند، ذخیره کنند.

این نشان دهنده سیستمی است که در حال تطبیق است. به گفته اپراتور بازار انرژی استرالیا، باتری‌های بزرگ با ذخیره برق در مواقع فراوانی و آزادسازی آن در مواقع افزایش تقاضا، نقش فزاینده‌ای ایفا می‌کنند. این امر به متعادل کردن نوسانات قیمت و تثبیت سیستم کمک می‌کند.

این تغییرات در کنار هم، نشان‌دهنده تغییر در نحوه عملکرد سیستم‌های برق است. اکنون، با افزایش تولید انرژی‌های تجدیدپذیر، عرضه به طور فزاینده‌ای تحت تأثیر آب و هوا قرار می‌گیرد. این بدان معناست که تقاضا باید در پاسخ به آن انعطاف‌پذیرتر شود.

سیاست بریتانیا

این تغییر در حال حاضر بر سیاست کشورهای دیگر مانند بریتانیا تأثیر می‌گذارد. به گفته اپراتور سیستم ملی انرژی بریتانیا، از تابستان ۲۰۲۶، خانوارها و مشاغل تشویق می‌شوند که در دوره‌های عرضه بیش از حد، به ویژه هنگامی که تولید انرژی خورشیدی زیاد و تقاضا کم است، بیشتر از برق استفاده کنند. هدف این است که به طور فعال زمان استفاده از برق را تغییر دهند و به جذب انرژی مازاد و بهبود پایداری سیستم کمک کنند.

زمان‌بندی تصادفی نیست. به عنوان مثال، به عنوان بخشی از تغییر به سمت انرژی‌های تجدیدپذیر، به ویژه انرژی خورشیدی، در بریتانیا همچنان در حال رشد است، دوره‌های عرضه بیش از حد رایج‌تر می‌شوند.

الگوهای مشابهی در کشورهایی مانند آلمان مشاهده شد، جایی که افزایش سریع تولید انرژی خورشیدی، نیاز ناگهانی به انعطاف‌پذیری بیشتر سیستم را برانگیخت. به عنوان مثال، در بریتانیا، مدیریت شبکه در دوره‌های تقاضای کم، پیچیده‌تر می‌شود، زیرا عرضه برق به طور فزاینده‌ای تحت تأثیر شرایط آب و هوایی قرار می‌گیرد تا الگوهای مصرف.

به همین دلیل است که انعطاف‌پذیری مورد نیاز است. در موارد شدید، عدم تعادل زیاد بین عرضه و تقاضا می‌تواند فشار قابل توجهی بر سیستم‌های برق وارد کند. خاموشی سال ۲۰۲۵ در سراسر اسپانیا و پرتغال نشان می‌دهد که اگر سیستم‌ها نتوانند به طور مؤثر پاسخ دهند، بی‌ثباتی چقدر سریع می‌تواند رخ دهد. در بریتانیا، اپراتورهای سیستم تأکید می‌کنند که این شرایط به طور فعال مدیریت می‌شوند.

برق رایگان نشان‌دهنده تغییر عمیق‌تری در نحوه عملکرد سیستم انرژی است. با رشد انرژی‌های تجدیدپذیر، عرضه بیش از حد برق رایج‌تر خواهد شد.

منابع:

https://techxplore.com/news/2026-04-countries-free-electricity-pay-consumers.html